|
Fleksibilisashon
di derecho di trabou
1.1 Abolishon
di kondishon di kompetensia
Un
kondishon di kompetensia ta un kondishon ku ta limitá e trahadó
pa den sierto forma ehersé labor despues di terminashon di
e relashon di trabou,i hopi bia bou di pena di but. E kondishon
ta sirbi pa protehá e dunadó di trabou kontra kompetensia
inhustu di e eks-trahadó.
Un
kondishon di kompetensia ta nulo. E dunadó di trabou no por
apelá riba esaki. Si un trahadó despues di terminashon
di e relashon di trabou aktuá komo kompetidó di e
dunadó di trabou, miéntras ku na un forma ilegítimo
e hasi uso di su konosementu laboral atkerí serka su dunadó
di trabou anterior, e ora ei si e dunadó di trabou por eksigí
daño di perhuisio pa motibu di kompetensia inhustu. (akto
deliktuoso.) Tambe e dunadó di trabou por pidi Hues pa prohibí
e trahadó di kontinuá ku e kompetensia inhustu.
Un
kondishon ku ta prohibí e trahadó pa durante di e
relashon di trabou desaroyá aktividatnan kompetitivo si ta
keda posibel.
Meta
Promové
mobilidat di trahadónan.
Teksto
di Lei Artíkulo 1613v Kódigo Sivil.
1.2
Simplifikashon di e periodo di preaviso
Entrante
1-8-2000 e periodo di preaviso ku e dunadó di trabou tin
ku tuma na kuenta ta dependé di e durashon di e relashon
di trabou. Si e relashon di trabou riba e dia di aviso:
a.
a. a dura ménos ku sinku aña: e periodo ta un luna;
b.
b. a dura sinku aña òf mas, pero ménos ku dies
aña: e periodo ta dos luna;
c.
c. a dura dies aña òf mas, pero ménos ku diesinku
aña: e periodo ta tres luna;
d.
d. a dura mas ku diesinku aña: e periodo ta kuater luna.
Den kaso di retiro individual despues di pèrmit di direktor
i tambe di retiro kolektivo e tèrmino pa trata e petishon
òf husga e plan di retiro dor di Direktor di direktorado
di asuntunan laboral (mira 1.4) por wòrdu kita for di e periodo
di preaviso, basta ku e sobra periodo pa preaviso ta por lo ménos
un luna.
E periodo
di preaviso pa e dunadó di trabou por wòrdu hasi mas
kòrtiku solamente pa medio di kontrato kolektivo. Solamente
pa medio di un kombenio por eskrito por kombení un periodo
mas largu i esaki mester ta por lo ménos dos biaha mas largu
ku esun di e trahadó.
Pa
relashonnan di trabou ku wòrdu prolongá (denter di
tres luna) e periodo di preaviso ta wòrdu determiná
dor di kalkulá e durashon di e kombenio di trabou saliendo
for di e fecha di komienso di e promé relashon di trabou.Esaki
ta konta tambe den kaso ku un kombenio di trabou pa tempu indefiní
wòrdu kontinuá k’un kombenio di trabou pa tempu
definí. (mira parti 3 pa “relashon di trabou prolongá”).
Pa
trahadó
E periodo di preaviso pa e trahadó ta un luna. E tèrmino
aki por wòrdu hasi mas kòrtiku òf largu pa
medio di un kombenio por eskrito. E periodo di aviso pa e trahadó
no mag di wòrdu alargá mas ku seis luna.
Meta
Simplifiká
e reglanan di retiro.
Artíkulonan
1615i,
1615e i 1615fa Kódigo Sivil
1.3
Suavisashon di dia di aviso
E dia
di aviso ta e dia riba kual e kombenio di trabou ta terminá
a konsekuensia di aviso (Pues no e dia riba kua e aviso ta tuma
lugá).
Entrante
1-8-2000 aviso por wòrdu duná riba kualkier dia, a
ménos si por eskrito tin algu otro kombení.
Pues,
e situashon a wòrdu kambiá di tal forma ku: si nada
no ta reglá, e ora ei aviso por wòrdu duná
riba kualkier dia. Por ehèmpel: aviso ta tuma lugá
riba 18 di yanüari; den kaso di un periodo di preaviso di un
luna e kombenio di trabou ta terminá entrante 19 di febrüari.
Meta
Hasi
e tèrmino di aviso real mas kòrtiku (te asina leu
ku partidonan ta deseá
Teksto
di lei
Artíkulo
1615h, insiso unu, Kódigo Sivil
1.4
Kambio di lei di retiro
Lei
di retiro banda di e kasonan eksepshonal eksistente (trahadónan
serka un instansha públiko, personal di enseñansa
i edukashon, personanan ku ta ehersé un profeshon religioso
i kria di kas) lo no bai ta aplikabel tampoko riba kombenio di trabou
di un Direktor, un kombenio di trabou pa tempu definí ku
eksepshon di e kombenio manera intenshoná den e artíkulo
nobo 1615e insiso 7 o 8 Kódigo Sivil i den kaso di bankarota.
Mas aleu e área di aplikashon di e husgamentu preventivo
di retiro individual por wòrdu limitá riba petishon
di e kolegio ehekutivo di un teritorio insular.
Meta
Simplifiká
/suavisá Lei di Retiro.
Teksto di Lei
Artíkulo
2, parti e, artíkulo 2a
Artíkulo
4, parti d i e
Artíkulo
5, insiso 3 i 4 Lei di Retiro.
1.5
Prolongashon durashon máksimo di e tempu di disposishon
Entrante
1-8-2000 “Uitzendkrachten” por wòrdu pone na
disposishon di mesun prestatario pa maksimalmente 12 luna. Disposishonnan
ku ta sigui otro denter di 3 luna ta konta komo un disposishon (mesun
kos ta konta pa e asina yamá “draaideurconstructie”).
Despues di a pone un “uitzendkracht”na disposishon di
un prestatario ta te despues di 3 luna por bolbe ponele atrobe na
disposishon di e mesun prestatario..
Atenshon:
Violashon
di e tèrminonan aki no tin konsekuensia pa e relashon di
trabou entre e trahadó i e “ uitzendbureau”.
E kombenio di trabou ku e trahadónan na disposishon (“Uitzendkrachten”)
tini ku e “uitzendbureau” no ta wòrdu afektá.
E “uitzendbureau” si ta kore peliger di wòrdu
sanshoná dor di gobièrnu.
Meta
Promové
uso di Trahadónan na disposishon (“Uitzendkrachten”)
Teksto
di Lei
Artíkulo
6 di “Landsverordening op het ter beschikking stellen van
arbeidskrachten”. E lei aki te ainda ta konta solamente pa
Kòrsou.
1.6
Intermediashon laboral privá
Intermediashon
privá pa buska òf ofresé trabou ta prohibí,
a ménos ku tin pèrmit di Bestuurscollege.
Intermediashon
privá pa buska òf ofresé trabou ta pèrmití.
Meta
Promové
mobilidat di trahadónan.
2
Siguridatnan den derecho di trabou
2.1
Anulashon periodo di prueba verbal
Durante
e periodo di prueba dunadó di trabou i trahadó por
terminá e kombenio na kualkier momentu, sin tene kuenta ku
un periodo di pre aviso òf sin duna e motibu di e terminashon.
Entrante
1-8-2000 un kombenio di prueba ta solamente bálido den kaso
ku e keda kombení por eskrito. Eksistensia di dje pues por
wòrdu proba solamente via un kombenio por eskrito entre dunadó
di trabou i trahadó. E durashon máksimo di un periodo
di prueba ta keda 2 luna.
Meta
Prevení
inseguridat pa loke ta trata eksistensia di periodo di prueba.
Teksto
di lei
Artíkulo
1615n Kódigo Sivil.
2.2
Obligashon “Slep di Salario”
Entrante
1-8-2000 e dunadó di trabou ta obligá pa na kada pago
di salario suministrá un spesifikashon di suèldo por
eskrito (slep di salario)
E slep
di salario mester menshoná lo siguiente:
- e
montante di suèldo i e sumanan di kual e ta konsistí;
- tur
e sumanan ku wòrdu retené riba e montante di suèldo;
- e
suèldo mínimo ku ta konta pa e trahadó a base
di e lei di suèldo mínimo;
- nòmber
di e dunadó di trabou i e trahadó;
- fecha
ku a drenta den servisio;
- e
tèrmino riba kua e suèldo ta wòrdu kalkulá;
- e
durashon di trabou kumbiní (kantidat di orarionan di trabou
pa siman òf pa luna.)
Nota:
Den
kaso di kombenionan di konvokashon/kombenionan di sero-ora (oproepcontract/nulurencontracten)
etc. esaki ta variabel.
Meta
Suministrá
informashon na e trahadónan enkuanto suèldo i retenshonnan
i fortifiká posishon hurídiko di trahadónan
(espesífiko pa por prueba un ke otro).
Teksto
di lei
Artíkulo
1614 pa Kódigo Sivil
2.3
Suposishonnan-hurídiko refutabel den kaso i trabou partaim
i kombenionan di konvokashon
Un
suposishon hurídiko refutabel ta enserá, ku si sierto
sirkunstansianan surgi, hues tin ku sali for di e punto di bista
ku pa aplikashon di e stipulashon di lei konserní e posishon
hurídiko, manera deskribí, hurídikamenta ta
esun korekto, pero ku e kontra partido ku pruebanan kontra por mustra
ku e posishon hurídiko ta otro di loke ta wòrdu ‘suponé’.
Suposishon
hurídiko enkuanto eksistensia di un kombenio di trabou
Entrante
1-8-2000 ta wòrdu suponé ku un kombenio di trabou
ta eksistí, den kaso ku un persona presta labor pa un otro
kontra pago durante tres luna sigui, durante minimal 8 ora pa siman
òf durante di por lo ménos 35 ora pa luna. Si e trahadó
por proba ku su situashon ta kumpli ku e kriterionan aki, por ehèmpel
dor di presentá pruebanan di pago (di salario), mester sali
for di e punto di bista ku tin un kombenio di trabou, a ménos
ku e dunadó di trabou por proba lo kontrario.
Suposishon
enkuanto e durashon di trabou palabrá
Si
un akuerdo di trabou den kual no tin durashon fiho di trabou palabrá
(p.e. kombenio di sero-ora/kombenio min-maks) a dura por lo ménos
tres luna, entrante 1-8-2000 te keda suponé ku e kantidat
di ora trahá den e di kuater luna ta promedio di e kantidat
di oranan trahá den e promé tres lunanan. Por ehèmpel:
si un trahadó a traha den lunanan yanüari te ku mart
un promedio di 100 ora pa luna, e ora ei mester sali for di e punto
di bista ku den aprel tambe e la traha 100 ora i e por reklamá
pues un suèldo di 100 ora, a ménos ku e dunadó
di trabou por proba — por ehèmpel pa medio di karchi
di prek —ku den e luna konserní a trahá ménos
ku den e tres lunanan anterior i ku ademas tin un palabrashon di
“no work, no pay”
Meta
Fortifiká
e posishon hurídiko di trahadónan ku un kombenio flèksibel.
Teksto
di lei
Artíkulonan
1613 ca 1613 cb Kódigo Sivil.
2.4
Pago minimal pa kada konvokashon den kaso di kombenionan di sero-ora
i di konvokashon
Ora
un trahadó ku un kombenio di sero-ora, un kombenio di konvokashon
òf un kombenio partaim di ménos ku 15 ora pa siman,
riba un sierto dia keda yamá pa traha, entrante 1-8-2000
lo konta ku su ora di trabou a dura por lo ménos tres ora.
Pues lo mester pag’é minimal 3 ora di trabou te hasta
den kaso ku a traha ménos.
Meta
Fortifiká
posishon di e trahadó ku un kombenio fleksibel.
Teksto
di Lei
Artíkulo
1614da Kódigo Sivil
2.5
Introdukshon prohibishon di preaviso (malesa, embaraso i parto,
matrimonio)
Entrante
1-8-2000 dunamentu di preaviso durante e promé aña
di malesa òf durante ferlòf di embaraso/parto òf
pa motibu di matrimonio di e trahadó ta nulo.
Esaki
ta nifiká ku e kombenio di trabou apesar di e preaviso ta
keda intakto. E dunadó di trabou, riba petishon di e trahadó,
mester sigui paga su salario te na e momento ku e kombenio legalmente
keda terminá.
Kondishonnan
den un kombenio di trabou ku ta intenshoná pa terminá
e kombenio outomátikamente pa motibu di a kontraé
matrimonio òf embaraso/parto tambe ta nulo (por keda nulifiká).
E
kombenio di trabou ta keda eksistí pasobra e dunadó
di trabou simplemente no tin mag di usa kondishonnan asina.
Si
e trahadó sinembargo no hasi uso di su derecho pa nulifiká
e terminashon, e ora ei si e kombenio di trabou lo terminá.
Den
e kaso aki e trahadó por pidi daño di perhuisio argumentando
ku preaviso tabata “iregular”.
Meta
Reforsá
posishon di trahadó den kaso di retiro diskriminatorio òf
retiro durante malesa/aksidente.
Teksto di lei
Art 1615e, insiso sinku i seis
Art 1615h, insiso dos i sinku Kódigo
Sivil
2.6
Introdukshon prohibishon di preaviso pa motibu di miembresia sindikal/aktividatnan
sindikal
Entrante
1-8-2000 e dunadó di trabou no tin mag di duna preaviso (e
trahadó por nulifká esaki) pa terminá e kombenio
di trabou pa motibu di miembresia sindikal di e trahadó òf
aktividatnan sindikal. Si e aktividatnan sindikal tuma lugá
bou ora di trabou i e dunadó di trabou pa motibunan hustu
no a duna pèrmit si preaviso ta posibel.
Teksto
di lei
art
1615h, insiso 6 Kódigo Sivil
3
Seri (kadena) di kombenionan di durashon kòrtiku
Pa
terminashon di un kombenio di trabou pa tempu definí (kombenio
temporal) entrante 1-8-2000 no mester duna preaviso mas.
Esaki
ta nifiká ku e kombenio temporal prolongá tambe lo
terminá outomátikamente.
Pero
kontrali na antes den kaso di un seri (kadena) di kuater kombenio
temporal ku keda prolongá i di kual entre kada unu no tin
interupshon di mas ku 3 luna, e di kuater kombenio outomátikamente
ta bira un kombenio di tempu indefiní (=e trahadó
ta den “vaste dienst”).
E
mesun kos ta konta ora tin ménos ku kuater kombenio ku a
keda prolongá dentro di no mas ku 3 luna i esakinan huntu
(inkluso eventualmente e periodonan di interupshon) a traspasá
un periodo di 36 luna.
E areglo
aki tambe ta konta den kaso di kombenionan di trabou entre e trahadó
i diferente dunadó di trabou ku por keda konsiderá
di ta remplasante di otro (por ehempel den kaso di un “draaideur-constructie”
òf ora tuma un negoshi over).
Pa
un kombenio temporal di trabou di mas ku tres aña i ku solamente
un biaha ta keda prolongá pa ménos ku 3 luna, e areglo
aki di “vaste dienst” no ta konta. Pues den e kaso aki
e trahadó no ta drenta den “vaste dienst”.
Si
un dunadó di trabou, den kaso ku e kombenio temporal kambia
di karakter i bira unu indefiní (vaste dienst), ke bai duna
preaviso pa terminá e kombenio e tempu di aviso lo dependé
di e durashon total di e relashonnan di trabou i pa esaki ta konta
desde komienso di e promé kombenio inkluso e eventual interupshonnan
(mira tambe parti 1.2)
Meta
Di
un banda fasilitá uso di kombenionan di durashon kòrtiku
i di otro banda protehá trahadónan.
Teksto
di lei
art
1615fa Kódigo Sivil
4
Lei Regulashon di trabou
4.1.
Kiko Lei regulashon di trabou 2000 ta regla?
Lei
regulashon di trabou 2000 ta kontené reglanan enkuanto:
Oranan
di trabou, oranan di sosiegu i roster di trabou
Durashon
máksimo di trabou pa dia
Durashon
máksimo di trabou pa siman (basá riba kuater siman)
Overtaim
Trabou
nokturno
Servisio
stand-by (consignatiedienst)
Trabou
riba dianan di sosiegu, djadumingu i dianan di fiesta
Lei
regulashon di trabou 2000 ta indiká enkuanto e tópikonan
aki lokual por i lokuual no por, durante kuantu ora por ehersé
trabou, bou di ki kondishon por traha overtaim etcetera.
Tambe e Lei regulashon di trabou 2000 ta kontené reglanan
enkuanto:
• Trabounan ehersé dor di muchanan
•
Trabounan peligroso i trabou nokturno ehersé dor di hóbennan
• Trabounan ehersé dor di personal doméstiko
Meta
Reglanan
nobo enkuanto orarionan di trabou, ku di un banda ta mas fleksibel
i di otro banda ta brinda mas siguridat.
4.2
Algun diferensia ku e lei regulashon di trabou 1952
Gruponan
di Trahadó
E lei regulashon di trabou 1952 konosé diferente reglanan
pa diferente gruponan di trahadó. E diferensianan ta surgi
dor di e diverso dekretonan di trabou, manera e dekreto di trabou
den Horeca, e dekreto di trabou den Kasino.
Den
e regulashon di trabou 2000 ta eksistí solamente diferensia
entre trahadónan di skema i no-trahadónan di skema.
Esnan promé menshoná ta trahadónan ku mester
por presta labor riba diferente momentu (fuera “orarionan
normal di kantor”).
Pa
motibu ku e sektornan di hotèl, restorant i kasino ta vulnerabel
pa konkurensha internashonal i ku nan ta empleá hopi hende,
gobièrnu bou di e sirkunstanshanan aktual a skohe pa bini
ku reglanan apart pa e sektornan aki (mira folder: Dekreto di trabou
den hotèl, restorant i kasino).
Orarionan
di Trabou (roster)
Bou
di e lei regulashon di trabou 1952 e orarionan di trabou ( ku ta
desviá) mester wòrdu aprobá dor di direktorado
di asuntunan laboral. Ademas tur desviashon di un roster tabata
overtaim, a ménos ku pa e kambio aprobashon a wòrdu
pidi di antemano na direktorado di asuntunan laboral.
Bou
di e lei regulashon di trabou 2000 e orarionan di trabou no mester
keda aprobá adelantá pa direktorado di asuntunan laboral.
Orarionan di trabou pa trahadónan di skema mester wòrdu
pone na konosementu di direktorado di asuntunan laboral. E Direktor
di direktorado di asuntunan laboral tin e outorisashon pa prohibí
sierto rosternan.
Desviashonnan
insidental for di e roster ta posibel, basta etrahadónan
keda poné na altura 48 ora promé.
Durashon
di trabou
E lei
regulashon di trabou 1952 konosé en general un durashon di
trabou di 40 ora pa siman, pero pa hopi trahadó ta konta
un durashon di trabou mas largu a base di un di e resolushonnan
di trabou. Si e durashon di trabou semanal wòrdu surpasá,
por papia direktamente di overtaim.
Den
e lei regulashon di trabou 2000 e durashon di trabou semanal ta
40 ora (pa no trahadónan di skema) òf 45 ora (pa trahadónan
di skema). E durashon di trabou pa trahadónan di skema ta
mas largu pasobra esaki sea no ta stroba òf ta stroba e rosternan
di trabou eksistente ménos. Rosternan kontinuo (24 ora) eksistente
hopi biaha ta keda fihá a base di un siman di trabou ku un
promedio di 42 ora pa siman basá riba kuater siman.
Kalkulashon
di e oranan trahá ta tuma lugá kada kuater siman,
di manera ku por skùif ku e oranan sin ku por papia di overtaim.
E posibilidat pa skùif ta wòrdu limitá dor
di e kantidat máksimo di oranan pèrmití, esta
10 ora pa no trahadónan di skema i tambe 10 ora pa trahadónan
di skema.
Pèrmitnan
Pa
aplikashon di orarionan di trabou no regular, pa laga traha overtaim
i pa adaptá/desviá di orarionan di trabou tabatin
mester di pèrmit adelantá di direktorado di asuntunan
laboral bou di e lei regulashon di trabou 1952.
E lei
regulashon di trabou 2000 no konosé evaluashon adelantá.
Trahadónan por kehá si sierto aktonan, despues di
kua posiblemente Departamentu por aktuá represivo. Partidonan
por apelá un desishon di Departamentu.
Reglanan
di Protekshon
E lei
regulashon di trabou 1952 no konosé reglanan di protekshon
pa trahadónan “vulnerabel’, manera trahadónan
nokturno. Protekshon mester a keda brindá via pèrmitnan
individual, di manera ku no tabata eksistí un sistema di
garantia transparente.
E lei
regulashon di trabou 2000 konosé stipulashonnan di protekshon
speshal pa trahadónan nokturno òf servisio stand-by.
Sanshon
Sanshonnan
bou di lei regulashon di trabou 1952 ta masha poko (e but maksimal
ta NAF. 600,- pa infrakshon).
E lei
regulashon di trabou 2000 sinembargo konosé kastigunan mas
moderno i ta hasi distinshon entre delitu i infrakshon. E kastigu
máksimo pa delitu ta konsistí di un kastigu di prison
di máksimo 4 aña i/òf un but di maksimal NAf.
100.000,-. Esun pa infrakshon ta konsistí di un aresto preventivo
di maksimal un aña i/òf un but di maksimalmente NAf.
25.000,-.
Personal
domestiko
Pa
personal doméstiko tin sierto medidanan di protekshon tumá,
kontrali na lei regulashon di trabou 1952 (mira parti 6).
Prohibishon
trabou dor di mucha
Prohibishon
di trabou dor di mucha ta konta pa muchanan te ku 14 aña
(Lei regulashon di trabou 1952 tabata stipulá te 14 aña).
Esaki, den kuadro di tratado di ILO 182 enkuanto eliminashon di
e pió formanan di trabou dor di mucha ku lo bai drenta na
vigor.
Pero
meskos ku e areglo di 1952 muchanan tin mag di traha trabou ku normalmente
ta keda hasí dor di mucha òf ku físikamente
òf spiritualmente no ta eksigí muchu òf ku
no ta peligroso (parti korant/empaketá den supermerkadonan)
basta ke esakinan no tuma lugá durante oranan di skol ni
tampoko no tuma lugá promé ku 07.00’ or i despues
di 19.00’ or.
4.3
Trahadónan di skema/no trahadónan di skema
Dos
grupo
E Lei
regulashon di trabou 2000 ta hasi distinshon entre trahadónan
di skema i no-trahadónan di skema. Pa ámbos grupo
tin reglanan distinto enkuanto orarionan di trabou, skema di trabou,
etc.. Pa e trahadó ta importante pa sa si e ta trahadó
di skema òf nò.
Definishon
Lei
regulashon di trabou 2000 ta komprondé bou di un trahadó
di skema: un trahadó di kual su orarionan regular di trabou
(orarionan segun roster, pues no:overtaim) ta kai kompletamente
òf parsialmente:
•
diariamente promé ku 7.or di mainta òf despues di
8or di anochi
•
riba djadumingunan
•
riba dianan di fiesta
Eskoho
via roster
E dunadó
di trabou en prinsipio por disidí si su trahadónan
ta trahadónan di skema òf no dor di stipulá
e roster di trabou. Mirando ku trabou di skema por lo general ta
resultá ménos faborabel pa trahadónan, e trahadónan
por pidi Direktor di direktorado di asuntunan laboral pa prohibí
aplikashon di trabou di skema den nan kompania. Den un kaso asina
e dunadó di trabou mester apliká e stipulashonnan
ku ta konta pa e no-trahadónan di skema.
Servisio
kontinuo kompletu
Pa
trahadónan di skema ku ta traha a base di un roster di servisio
kontinuo (Un roster ku ta garantisá un okupashon kontinuo
durante 24 ora pa dia ku p.e. tres warda), ta konta tambe algun
stipulashon di eksepshon (mira kapítulo 5.10).
Desviashon
for di Skema
Desviashon
for di skema di trabou ta pèrmití. E dunadó
di trabou no mester di permiso previo di direktorado di asuntunan
laboral. E trahadó mester wòrdu pone na altura si,
di e desviashon di orario di trabou por lo ménos 48 ora promé.
Teksto
di lei
Artíkulonan
2, insiso 2, sup c i 13 lei regulashon di trabou 2000.
4.4
Durashon di trabou(sin overtaim)
No-trahadónan
di Skema
E durashon
di trabou (sin overtaim) ta maksimal 10 ora pa dia i maksimal 40
ora pa siman. E 40 ora aki ta wòrdu kalkulá over un
periodo di 4 siman. Por ehèmpel den un siman drùk
por sigui traha maksimal 5 ora (un ora pa dia durante maksimal 5
dia) sin ku tin kuestion di overtaim, basta e dunadó di trabou
notifiká esaki na e trahadó adelantá i e oranan
wòrdu ‘duna bek’ denter di tres siman.
Si
labor wòrdu ehersé mas ku 10 ora largu, por papia
di overtaim. Tambe por papia di overtaim den kaso ku oranan èkstra
no wòrdu duná bek òf no keda duna bek na tempu.
Overtaim mester wòrdu paga èkstra (mira kapítulo
5.7).
Trahadónan
di Skema
Pa trahadónan di skema ta konta mesun kos, den e sentido
ku e durashon máksimo di trabou ta (45 ora ku ta) un promedio
di kada kuater siman.
Trabou
nokturno
Den
kaso di trabou nokturno i servisio stand-by ta konta sierto reglanan
di desviashon (mira kapítulo 5.8 i 5.9)
Durashon
di trabou mas largu
Direktor
di direktorado di asuntunan laboral riba petishon (di dunadó
di trabou) por stipulá un durashon di trabou mas largu pa
medio di un dekreto pa tempu definí, tantu pa trahadónan
di skema, komo pa no trahadónan di skema.
Teksto
di lei
Artíkulo
8, 14 i 24 lei regulashon di trabou 2000
4.5
Oranan di trabou i oranan di sosiegu
No-trahadónan
di Skema
Pa
no-trahadónan di skema ta konta komo oranan di sosiegu:
•
e oranan entre 8or di anochi i 7or di mainta
•
dos parti di dia liber segun skema (sea na unu òf no, por
ehempel un diasabra)
•
djadomingunan
•
dianan di fiesta
E oranan
normal di trabou no tin mag di kai bou di oranan di sosiegu. Si
pa un òf otro motibu mester traha tòg, anto e ora
ei mester paga e oranan ei komo overtaim.
Trahadónan
di den Pakus
Pa
trahadónan di den pakus e orario di 8or di anochi por ta
mas lat den kaso ku e ora ofisial pa pakusnan sera, ta riba un otro
orario. Pa nan e oranan di sosiegu ta kuminsá di mas tarda
mei ora despues di e ora ofisial di sera.
Trahadónan
di Skema
Pa
trahadónan di skema ta konta otro areglonan. E oranan di
sosiegu di un trahadó di skema ta lo siguiente:
•
diariamente e tempu fuera di e oranan di komienso i terminashon
di su orario di trabou konforme su roster, bou di kondishon ku e
ora di sosiegu pa kada 24 ora (konsekutivo) mester ta por lo ménos
11 ora (konsekutivo). E oranan di sosiegu aki, un biaha den kada
shete dia por keda redusí te na ocho ora.
•
e dia di sosiegu pa siman pa e trahadó konforme e roster
di trabou vigente (por lo ménos un biaha den kada kuater
siman esaki mester kai riba un djadumingu)
•
semanalmente por lo ménos un parti di dia liber konforme
roster promé òf despues di 1’or.
•
pa aña por lo ménos sinku dia di fiesta
Den
kaso di trabou nokturno ta konta reglanan partikular (mira 5.8).
Obligashon
pa Notifika
Rosternan
di trabou pa trahadónan di skema mester wòrdu manda
pa Direktor di direktorado di asuntunan laboral pa e tuma konosementu
di nan(mira tambe kapítulo 12). Direktor tin e outorisashon
pa den sierto kasonan prohibí rosternan por kompleto òf
parsialmente.
Teksto
di lei
Artíkulo
9 lei regulashon di trabou 2000.
4.6
Pousa
Pousa
Riba
kada dia ku un trahadó ehersé labor mas ku seis ora)
sea pa medio di overtaim òf no, su trabou mester keda interumpí
dor di un pousa di por lo ménos mei ora despues di maksimalmente
sinku ora di labor. Un interupshon di trabou di ménos ku
15 minüt no ta konta pa pousa. Pa trahadónan den servisio
kontinuo ta konta reglanan apart. (mira 5.10)
Sigui
traha
Ta
prohibí pa laga e trahadó ehersé labor durante
su pousa, ku no ta pa medio di overtaim
Keda
disponibel
Si
e trahadó tin ku keda disponibel durante su pousa pa den
kaso ku ta nesesario e por wòrdu yamá pa sigui traha,
e ora ei nos por papia di konsignashon (“consignatie”).
(mira 5 9)
Teksto
di lei
Artíkulo
10 lei regulashon di trabou 2000.
4.7
Overtaim
Overtaim
Overtaim
por surgi a konsekuensia di:
•
traha durante oranan di sosiegu di e trahadó
•
traha mas largu ku e durashon di trabou máksimo pèrmití
pa dia òf pa siman
Atenshon:
den kaso di un “kombenio partaim“ di por ehèmpel
20 ora pa siman, por papia di overtaim solamente ora e 40 ora normal
pa siman (òf pa trahadónan di skema:45 ora pa siman)
wòrdu surpasá. Esaki ta solamente otro den kaso ku
tin un otro palabrashon entre partidonan.
Presta
labor a base di un yamada durante estado di standby tambe ta overtaim
(mira kapítulo 5.9)
Durashon
di trabou inkluso overtaim ta pa no-trahadó di skema maksimal
11 ora pa dia i 50 ora pa siman, kon tal ku esaki no surpasá
45 ora kalkulá over un periodo di 13 siman.
Pa
trahadó nokturno ta konta un durashon di trabou inkluso overtaim
di 9 ora pa dia kontal ku esaki no surpasá 45 ora pa siman
kalkulá over un periodo di 13 siman (mira tambe 5.8).
Kompensashon
Overtaim
mester keda kompensá dor di un oumento èkstra riba
e salario di en prinsipio 50%. Dunadó di trabou i trahadó
por palabrá ku otro por eskrito ku overtaim no ta wòrdu
pagá na sèn pero lo keda kompensá ku ora liber
(en prinsipio un ora i mei pa kada ora èkstra trahá).
Parti
di oranan di overtaim semper ta wòrdu di rònt af a
rason di mei ora. Overtaim, di ménos ku 15 minüt pa
dia i no di karakter regular, no ta keda konsiderá komo overtaim.
Sobresueldo
èkstra
Den
sierto kasonan un oumento èkstra mester wòrdu pagá
riba e oumento normal di overtaim, dor di kual e rekompensa total
ta bira mas haltu ku 150% (mira e resúmen aki bou)
Resúmen
E rekompensa
total pa no-trahadónan di skema pa oranan èkstra ta
lo siguiente:
Situashon
Pago (inkl. suèldo)
- ora
surpasá e durashon maksimal di trabou (pa dia òf despues
di kuater siman) 150%
- overtaim
riba parti di dia liber segun roster 175%
- overtaim
riba dia di sosiegu 200%
- overtaim
riba dia di fiesta 250%
Rekompensa
total pa trahadónan di skema pa oranan èkstra ta lo
siguiente:
Situashon
Pago (inkl. suèldo)
- ora
surpasá e durashon maksimal di trabou
(pa
dia òf despues di kuater siman) 150%
- overtaim
riba parti di dia liber segun roster 175%
- overtaim
riba dia di sosiegu 200%
- overtaim
riba dia di fiesta 250%
- overtaim
den kombinashon ku trabou nokturno 175%
Kondishonnan
Si
un dunadó di trabou yama un trahadó pa traha overtaim
riba un dia liber di e trahadó, e mester paga e trahadó
por lo ménos tres ora di overtaim.
Den
kaso ku e durashon di trabou pa dia inkluso overtaim ta 10 ora òf
mas, e dunadó di trabou ta obligá pa duna e trahadó
un kuminda kayente òf un pago sufisiente p’esei.
Un
enkargo pa traha overtaim mester keda duná mas tempran posibel
na e trahadó. E dunadó di trabou mester tene kuenta
ku interesnan di e trahadó (mas tantu posibel) ora e duna
un enkargo pa traha overtaim.
Overtaim
ta obligá?
Lei
regulashon di trabou 2000 no ta duna un kontesta riba e pregunta
si un trahadó por nenga pa traha overtaim den kaso ku no
a kumbiní un obligashon pa traha overtaim. E pregunta aki
mester keda kontestá den kuadro di “derecho di kombenio
laboral”.
Por
lo general ta konta ku e enkargo pa traha overtaim no por wòrdu
nengá sin mas.
Teksto
di lei
Artíkulonan
14 te ku17 lei regulashon di trabou 2000
4.8
Trabou nokturno
Definishon
Por
papia di trabou nokturno ora un trahadó di skema, no den
sentido di traha overtaim, ehersé labor konforme su roster
di trabou riba òf despues di 0.00 or i promé ku 6
or di mainta
Durashon di trabou
E durashon
di trabou pa servisio nokturno, ku eksepshon di pousa, ta maksimalmente
ocho ora. Mas aleu e durashon di trabou pa siman pa trahadónan
di skema ku ta ehersé trabou nokturno no ta suma 45 pero
40 pa siman, kontá over un periodo di 13 siman (inkluso overtaim:
45 ora).
Repartishon
di Roster
E roster
di trabou pa un trahadó ku ta trahá trabou nokturno
mester kumpli ku e siguiente kondishonnan:
•
e trahadó por trahá trabou nokturno no mas tantu ku
14 biaha den un periodo di kuater siman; (a ménos ku ta trata
di funshonnan nokturno spesífiko manera guardia nokturno
òf personal di sierto empresa di horeca o kasino).
•
despues di trabou nokturno e trahadó mester di un periodo
di sosiegu sin interupshon di:
a.
por lo ménos 12 ora den kaso ku e trabou nokturno kaba promé
ku 2or òf 2’or en punto.
b.
por lo ménos 14 ora den kaso ku trabou nokturno kaba despues
di 2or
•
e periodo di sosiegu ariba menshoná por wòrdu redusí
un solo biaha te 8 ora den un periodo pegá ku otro di 7 dia
•
despues di ehersé trabou nokturno maksimal 6 biaha tras di
otro, e trahadó tin un periodo di sosiegu sin interupshon
di por lo ménos 48 ora.
Teksto
di lei
Artíkulonan
12 i 14 Lei regulashon di trabou 2000
4.9
Servisio standby (konsignashon)
Definishon
Bou
di konsignashon nos ta komprondé: un lapso di tempu entre
dos servisio ku ta sigui otro òf un pousa, denter di kual
e trahadó ta obligá pa ta disponibel (den kaso di
sirkunstansianan imprevisto) pa e por wòrdu yamá pa
ehersé labor mas lihé posibel.
Den
kaso di “split-shifts” òf servisio interumpí,
kaminda por ehèmpel labor mester keda ehersé mainta
tempran i atardi, no por papia di konsignashon” si e trahadó
no tin nodi di keda disponibel den e lapso di tempu entre mainta
tempran i atardi.
Diferente
Prohibishon
Ta
prohibí pa imponé konsignashon riba trahadónan
ménos ku 18 aña.Durante por lo ménos 14 dia
konsekutivo den kuater siman di tempu no ta pèrmití
pa imponé konsignashon riba un trahadó. Tampoko ta
pèrmití pa imponé konsignashon den kombinashon
ku trabou nokturno riba e mesun dia.
Durashon
di trabou
Si
konsignashon ta kubri e periodo entre 0.00or di anochi i 6or di
mainta, e durashon normal di trabou di 45 ora (pa trahadónan
di skema) no ta kontá e ora ei. E durashon di trabou, kontá
riba un periodo di 13 siman, por suma e ora ei maksimalmente 40
ora pa siman. Por lo de mas durashon di trabou ta keda meskos.
E labor
ku surgi for di konsignashon, no ta konta ora ta kalkulá
e durashon total di trabou regular (inkluso overtaim òf laga)
manera ta e intenshon den e partinan 5.4 i 5.7).
Kompensashon
Durante
di konsignashon ta konta komo orario di trabou e oranan ku realmente
labor a keda ehersé a konsekuensia di un konvokashon (oproep).Sinembargo,
un òf mas konvokashon den mèi ora ta wòrdu
konsiderá di ta dura por lo ménos mei ora. Si denter
di mei ora despues di ehersé labor konsignante atrobe un
konvokashon wòrdu hasi, e periodo meimei ei tambe ta keda
konsiderá komo orario di trabou ku mester wòrdu pagá.
E labor
ku keda ehersé durante konsignashon mester wòrdu pagá
komo overtaim.
Sobresueldo
pa Standby
A ménos
ku partidonan a kumbiní otro kos pa medio di un kombenio
por eskrito, e dunadó di trabou ta paga e trahadó
riba ken konsignashon ta wòrdu imponé i no opstante
ku en realidat konvokashonnan a wòrdu hasi pa ehersé
labor òf nò, pa dia, un oumento di un porshentu di
su suèldo brutu pa luna. E sobresueldo pa konsignashon no
por wòrdu kita for di e pago ku mester keda pagá ora
ku labor wòrdu ehersé despues di un konvokashon (oproep).
Teksto
di Lei
Artíkulo
11 Lei di regulashon di trabou 2000.
4.10
Servisio kontinuo di 24 ora
Definishon
Bou
di trabou den un empresa ku servisio kontinuo kompletu nos ta komprondé:
trabou, ku no solamente un karakter di sosten, i ku ta wòrdu
ehersé den un empresa den kual a konsekuensia di e proseso
di produkshon, e trabou tin ku keda ehersé sin interupshon
durante 24 ora di dia (por ehèmpel den (partinan di) kuido
médiko, refineria di zeta)
Reglanan
Eksepshonal
Kontrali
na stipulashonnan regular ku ta konta pa trahadónan di skema,
pa trahadónan nokturno ta konta ku:
•
e dia di sosiegu por lo ménos un biaha den diestres siman
ta kai riba un djadumingu (en bes di un biaha den shete siman);
•
e pousa por wòrdu duná mas lat ku seis ora di trabou
den kaso ku trabou no ta pèrmití;
•
No tin un máksimo di durashon di trabou inkluso overtaim
pa dia;
•
e durashon di trabou inkluso overtaim pa siman ta maksimal 60 ora.
E durashon di trabou sin overtaim si ta normal 45 ora pa siman i
den kaso di trabou nokturno tambe 45 ora pa siman.
Pa
loke ta trata servisio “standby” (mira kapítulo
5.9) pa trahadónan di skema den servisio kontinuo kompletu
no ta konta e periodo liber di konsignashon di 14 dia, ni e prohibishon
di servisio “standby” den kombinashon ku trabou nokturno
ni e prima/sobresueldo fiho.
Teksto
di Lei
Artíkulo
26 Lei regulashon di trabou 2000
4.11
Debernan atministrativo pa e dunadó di trabou
“Arbeidslijst”
Den
tur empresa mester tin un Lista di trabou (“arbeidslijst”)
kologá na un lugá, ku ta libramente aksesibel pa e
trahadónan. E lista di trabou ta duna un bista sistemátiko
di e diferente funkshonan den e empresa i e personal korespondiente,
tambe e orarionan di trabou òf rosternan di trabou aplikabel
den e empresa i e oranan di deskanso ku ta konta den e empresa.
E modelo di “arbeidslijst” en prinsipio ta igual na
e “arbeidslijst” konforme lei regulashon di trabou 1952.
Obligashon
pa Notifiká
“Arbeidslijstnan”,
riba kua rosternan di trabou pa trahadónan di skema ta aparesé,
mester wòrdu mandá inmediatamente pa Direktor despues
di a keda fiha dor di dunadó di trabou. Mesun kos ta konta
pa kambionan struktural hasí den rosternan.
Desviashon
Insidental
Den
kaso ku un trahadó mester traha insidentalmente mas ku òf
ménos ku e roster ta indiká (esaki relashoná
ku e posibilidat pa skùif oranan di trabou: mira kapítulo
5.4) esaki mester keda notifiká 48 ora adelantá na
e trahadó.
Prohibishon
direktorado di asuntunan laboral
E Direktor
di direktorado di asuntunan laboral ta outorisá pa prohibí
kompletamente òf parsialmente aplikashon di orarionan di
trabou òf un roster di trabou, stipulá den e Arbeidslijst,
pa un trahadó òf un grupo di trahadónan den
un empresa òf pa duna instrukshonnan fiho relashoná
ku esakinan, den kaso ku:
•
e ta di opinion ku e karakter di e empresa no ta hustifiká
trabou di skema, òf si
•
mirá for di e aspekto di salú òf bienestar
di e trahadó konserní òf di e trahadónan
esaki ta deseabel.
Registro
di personal
E dunadó
di trabou ta obligá pa riba petishon di Direktor direktorado
di asuntunan laboral e mustra un registro di personal. E registro
di personal ta kontené nòmbernan, fechanan di nasementu
i nashonalidat di e trahadónan den e empresa. Di trahadónan
ku no outomátikamente ta wòrdu atmití den Antia
Hulandes, e number i fecha di entrega di e pèrmit di estadia
ta wòrdu menshoná.
Registro
di overtaim
E dunadó
di trabou ta tene un registro di overtaimnan trahá den su
empresa. E registro di overtaim ta menshoná nòmber
di e trahadónan ku a traha overtaim, fechanan riba kua overtaim
a wòrdu trahá, i tambe e durashon di e overtaim pa
kada trahadó.
Teksto
di lei
Artíkulonan
28 te ku 30 Lei regulashon di trabou 2000.
4.12
Fecha i Areglo transitorio
Fecha
E lei
ta drenta na vigor entrante 1 ougùstùs 2000.
Teksto
di lei
Artíkulonan
37 te ku 43 Lei regulashon di trabou 2000.
5
Personal doméstiko
Den
Lei regulashon di trabou 2000 tin un stipulashon pa personal doméstiko,
kual stipulashon ta kontené algun normanan ku (un persona
natural ku ta aktua komo dunadó di trabou) mester tene kuenta
kuné.
Durashon
di trabou
E durashon
di trabou máksimo ta suma 11 ora pa dia i maksimal 55 ora
pa siman. Si traha mas tantu ora (overtaim) esakinan mester wòrdu
pagá kontra 150%
Pousa
Despues
di maksimalmente sinku ora di labor e trabou mester keda interumpí
dor di un pousa di por lo menos mei ora. Labor durante e pousa mester
wòrdu paga na 150%.
Oranan
di sosiegu
E oranan
entre 10-or di anochi i 6-or di mainta ta konta komo oranan di sosiegu
a ménos ku e relashon di trabou únikamente i prinsipalmente
tin mira riba kuido ku eksklusivamente mester tuma lugá durante
e orarionan ariba menshoná. Trabou den e oranan ei (ora di
sosiegu) mester wòrdu pagá na 150%. Pa kada 7 dia
e trahadó tin derecho riba un dia di deskanso. Trabou riba
e dia di deskanso mester wòrdu pagá na 200%.
Dianan
di fiesta
Riba
dianan di fiesta e trahadó ta liber di trabou ku mantenshon
di suèldo. Trabou riba un dia di fiesta mester wòrdu
paga na 200%.
Suèldo
mínimo
(
mira foyeto sueldo minimo).
kuminda i bibienda (personal habitá den kas di su dunadó
di trabou) òf pa kumindanan suministrá ( personal
no habitá den kas di su dunadó di trabou) por keda
kitá manera akibou menshoná:
I Kuminda
i Bibienda (persona bibá den kas di dunadó di trabou)
a
Naf 300,- na Kòrsou
b
Naf 300,- na Boneiru
c
Naf 425,- na St. Maarten
d
Naf 300,- na Saba
e
Naf 300,- na Statia
II
Almuerso/sèntwich (persona no bibá den kas di dunadó
di trabou)
a
Naf 1,50 na Kòrsou
b
Naf 1,50 na Boneiru
c
Naf 2,10 na St. Maarten
d
Naf 1,50 na Saba
e
Naf 1,50 na Statia
III
Kuminda kayente (persona no bibá den kas di dunadó
di trabou)
a
Naf 5,00 na Kòrsou
b
Naf 5,00 na Boneiru
c
Naf 7,00 na St. Maarten
d
Naf 5,00 na Saba
e
Naf 5,00 na Statia
Teksto
di lei:
art.
25 Lei regulashon di trabou 2000, art. 7 insiso 3 i art. 9 insiso
4 Lei salario mínimo.
|